Ćwiczenia w ciąży trymestr po trymestrze – jak bezpiecznie trenować?

Aktywność fizyczna może towarzyszyć kobiecie przez całą ciążę, ale sposób ćwiczenia powinien zmieniać się wraz z jej przebiegiem. Znaczenie mają nie tylko kolejne tygodnie, lecz także wcześniejsza aktywność, samopoczucie, zmiany zachodzące w ciele i ewentualne przeciwwskazania.

Zamiast szukać jednego zestawu ćwiczeń odpowiedniego na całe dziewięć miesięcy, lepiej przyjrzeć się temu, jak może wyglądać trening w kolejnych trymestrach.

Czy można ćwiczyć przez wszystkie trymestry ciąży?

W prawidłowo przebiegającej ciąży aktywność fizyczna może być kontynuowana przez wszystkie trzy trymestry, jeśli nie występują przeciwwskazania. Nie oznacza to jednak, że trening przez cały ten czas powinien wyglądać tak samo.

Duże znaczenie ma to, czy kobieta była aktywna przed zajściem w ciążę. Osoba, która regularnie trenowała, zwykle rozpoczyna z innego poziomu niż kobieta wcześniej nieaktywna. W drugim przypadku aktywność lepiej wprowadzać stopniowo, zamiast nagle rozpoczynać intensywne treningi.

W kolejnych miesiącach zmieniają się też możliwości organizmu. Samopoczucie, wielkość brzucha, równowaga, zakres komfortowego ruchu czy tolerancja wysiłku mogą wyglądać zupełnie inaczej na początku i pod koniec ciąży. Indywidualny trening w ciąży daje możliwość dostosowywania ćwiczeń do tych zmian oraz aktualnych możliwości kobiety.

Więcej o ogólnych zasadach aktywności w tym okresie przeczytasz również w artykule ćwiczenia w ciąży – jak bezpiecznie dbać o formę w każdym trymestrze.

Trening w 1 trymestrze – jak ćwiczyć do 13. tygodnia ciąży?

Trening w 1 trymestrze powinien uwzględniać zalecenia lekarza, wcześniejszą aktywność kobiety oraz jej aktualne samopoczucie. W pierwszych tygodniach brzuch nie musi jeszcze wpływać na sposób wykonywania ćwiczeń, ale mogą pojawić się zmęczenie, nudności czy senność.

W pracy z kobietami w pierwszym trymestrze przede wszystkim bazuję na tym, co powiedział lekarz. Jeśli daje zielone światło na wysiłek podobny do tego sprzed ciąży, punktem wyjścia jest dla mnie wcześniejsza aktywność kobiety. Nie ma wtedy potrzeby automatycznej rezygnacji z ćwiczeń, które do tej pory dobrze tolerowała.

Jeśli zalecenia lekarza są inne, dostosowuję do nich trening. Biorę też pod uwagę samopoczucie kobiety, ponieważ nawet przy prawidłowo przebiegającej ciąży możliwości treningowe mogą zmieniać się z dnia na dzień.

Innego podejścia wymaga osoba, która wcześniej nie ćwiczyła. W takim przypadku lepiej spokojnie rozpocząć aktywność i stopniowo przyzwyczajać organizm do wysiłku niż próbować szybko zwiększać intensywność treningów.

Ćwiczenia w ciąży w 2 trymestrze – co zmienia się między 14. a 27. tygodniem?

Ćwiczenia w ciąży w 2 trymestrze nadal mogą obejmować trening wzmacniający, a dla wielu kobiet jest to okres, w którym samopoczucie sprzyja regularnej aktywności. Brzuch stopniowo się powiększa, ale zwykle nie jest jeszcze na tyle duży, aby mocno ograniczać swobodę ruchu.

Z mojego doświadczenia wynika, że drugi trymestr często jest najlepszym okresem na trening. Zmiany hormonalne odczuwane w pierwszych tygodniach zwykle nie są już tak dokuczliwe, a wielkość brzucha nie przeszkadza jeszcze tak bardzo w wykonywaniu ćwiczeń. Dlatego jest to często dobry moment, żeby popracować nad siłą.

Nie oznacza to jednak automatycznego zwiększania intensywności treningów. Nadal obserwuję reakcję konkretnej kobiety i dostosowuję ćwiczenia do jej możliwości. Wraz z rosnącym brzuchem mogą być też potrzebne pierwsze modyfikacje pozycji i sposobu wykonywania ruchu.

W tym okresie zmienia się również dobór niektórych pozycji treningowych. Zamiast całkowicie rezygnować z danego ćwiczenia, można zmienić jego pozycję wyjściową lub zastosować wariant, który jest wygodniejszy dla kobiety.

Ćwiczenia w ciąży w 3 trymestrze – jak trenować od 28. tygodnia?

Ćwiczenia w ciąży w 3 trymestrze wymagają większego uwzględnienia zmian wynikających z rosnącego brzucha, przesunięcia środka ciężkości i mniejszej wydolności oddechowej. Elementy, które wcześniej nie sprawiały trudności, mogą na tym etapie wymagać modyfikacji.

W trzecim trymestrze duży brzuch zaczyna już wyraźnie wpływać na trening. Środek ciężkości przesuwa się do przodu, a wydolność oddechowa się zmniejsza. Z tego powodu częściej dostosowuję pozycje, zakres ruchu i intensywność ćwiczeń do aktualnych możliwości kobiety.

Na tym etapie zmienia się również cel naszej pracy. W trzecim trymestrze koncentruję się przede wszystkim na przygotowaniu do porodu i łagodzeniu ewentualnych dolegliwości. Nie próbujemy utrzymywać za wszelką cenę takich samych parametrów treningowych jak kilka miesięcy wcześniej.

Aktywność fizyczna w 3 trymestrze ciąży nadal może obejmować ćwiczenia wzmacniające, jeśli kobieta dobrze je toleruje. Istotna jest również swoboda oddychania – obciążenie powinno umożliwiać wykonanie ruchu bez konieczności mocnego parcia czy wstrzymywania oddechu.

Czy można robić przysiady w 3 trymestrze ciąży?

Przysiady w 3 trymestrze ciąży nie muszą być automatycznie wykluczane z treningu. To, czy i w jakiej formie kobieta może je wykonywać, zależy od przebiegu ciąży, wcześniejszego doświadczenia treningowego, komfortu oraz możliwości utrzymania kontroli ruchu.

Wraz z powiększającym się brzuchem klasyczna wersja przysiadu może przestać być wygodna. Można wtedy zmienić ustawienie stóp, zakres ruchu, obciążenie albo wykorzystać dodatkowe podparcie. Ćwiczenie powinno odpowiadać aktualnym możliwościom, a nie wymuszać pozycję, w której kobieta nie czuje się swobodnie.

W przypadku treningu z obciążeniem trzeba też zwrócić uwagę na oddech. Jeśli ciężar wymaga wstrzymywania oddechu lub mocnego parcia, można go zmniejszyć i wybrać wariant ćwiczenia, który umożliwia swobodniejsze wykonanie ruchu.

Ćwiczenia w 37. tygodniu ciąży – czy nadal można być aktywną?

Ćwiczenia w 37. tygodniu ciąży nadal mogą być częścią codziennej aktywności, jeśli kobieta dobrze się czuje i nie ma przeciwwskazań. Trening na tak późnym etapie zwykle będzie jednak wyglądał inaczej niż w pierwszym czy drugim trymestrze.

Zbliżający się poród, wielkość brzucha i mniejsza tolerancja wysiłku mogą wymagać ograniczenia intensywności oraz wyboru bardziej komfortowych pozycji. Plan powinien być elastyczny – to, co kobieta mogła wykonać tydzień wcześniej, nie musi być odpowiednie danego dnia.

Nie istnieje też jeden moment, w którym każda kobieta powinna przestać trenować. Dla jednej osoby aktywnością pod koniec ciąży może być nadal zmodyfikowany trening wzmacniający, dla innej spokojniejszy ruch czy ćwiczenia oddechowe. Na tym etapie szczególnie istotne jest dostosowanie aktywności do samopoczucia oraz zaleceń osoby prowadzącej ciążę.

Kiedy podczas ćwiczeń w ciąży trzeba się zatrzymać?

Trening należy przerwać, gdy podczas wysiłku pojawiają się niepokojące objawy. Do sygnałów wymagających zakończenia aktywności i konsultacji należą między innymi krwawienie, zawroty głowy, ból w klatce piersiowej, duszność pojawiająca się jeszcze przed wysiłkiem, bolesne skurcze czy wyciek płynu owodniowego.

Istotne jest również przestrzeganie indywidualnych zaleceń osoby prowadzącej ciążę. To, że określona aktywność jest odpowiednia dla jednej kobiety, nie oznacza, że będzie właściwa dla każdej przyszłej mamy.

Bezpieczny trening nie sprowadza się więc do listy ćwiczeń dozwolonych i zakazanych. Liczą się przebieg ciąży, samopoczucie, wcześniejsza aktywność oraz reakcja organizmu na konkretny rodzaj wysiłku.

Trening zmienia się razem z przebiegiem ciąży

Trening w ciąży nie powinien opierać się na jednym zestawie ćwiczeń wykonywanym od pierwszych tygodni aż do porodu. W pierwszym trymestrze punktem wyjścia są między innymi zalecenia lekarza, wcześniejsza aktywność i samopoczucie. Drugi trymestr może być dobrym czasem na dalszą pracę nad siłą, natomiast w trzecim coraz większą rolę odgrywają zmiany związane z rosnącym brzuchem i przygotowaniem do porodu.

Sam tydzień ciąży nie określa jednak możliwości treningowych kobiety. Dwie osoby na tym samym etapie mogą zupełnie inaczej reagować na wysiłek. Dlatego ćwiczenia powinny być na bieżąco dostosowywane do przebiegu ciąży i tego, jak kobieta czuje się podczas ruchu. Jeśli szukasz wsparcia w dopasowaniu aktywności do swojej sytuacji, zapraszam na trening w ciąży w Krakowie.

Autor

Karolina Kostuch

Fizjoterapeutka, trenerka personalna i medyczna z Krakowa. Pracuję z ruchem i bólem od 10 lat.